فرودگاه کهنه کلانشهر شیراز
فرزاد وثوقی روزنامه نگار
از اینکه فرودگاه شیراز درخور توجه وشایسته کلانشهر شیراز نیست باید اندوه فراوان خورد. امروز تنها نهادی که تاکید برکلانشهر بودن شیراز دارد شورای شهر وشهرداری شیراز است که آسفالت کاری و افزایش فصلی نرخ حمل ونقل درون شهری و دریافت افزایشی با مصوبه شورای شهربابت عوارض ، هنر جمع آوری زباله و رقابت با کودکان کار را از جمله دستاوردهای کلانشهری میداند که یک فرودگاه بین المللی دارای ترمینال پروازهای خارجی ونیز پارکینگ هواپیمایی استاندارد واز همه مهمتراعتباری برای انجام این کارها ندارد.
روزگاری که اقتصادیون فارس درمورد رقابت ترکیه با ایران وخصوصا فارس در بحث گردشگری وخروج سرمایه ها هشدار میدادند این هشدارها را در طبقه های سیاسی وتضعیف مدیریت ملی واستانی گذاشتندو با بی خیالی از کنار ابعاد توسعه ونیز ایجاد زیر ساخت های صنعت گردشگری گذشتند.حالا برابرآنچه استاندار فعلی فارس در باب ارزیابی مدیران توسط رسانه ها درخواست کرده باید گفت نمره مدیرکل فرودگاههای فارس که شاید تنها وظیفه پر ترافیکش خرید بلیط برای افراد سرشناس در وقت اضافه می باشد، منهای صفر است. هرچند مدیرکل فعلی فرودگاههای فارس میراث دار این واقعیت تلخ است، چرا که این افتضاح درکلانشهر شیرازتنها یک معنی دارد وآن بی تفاوتی مدیران ونمایندگان استان فارس نسبت به مقوله فرودگاهی چه درادوار گذشته وچه زمان حال بوده است.
فرودگاه شیراز را باید در شمار مناطق محروم وکم برخوردار ویا توسعه نیافته قرارداد. بافتی فرسوده که درحال ویرانی برسر اهالی آن است.حتما نباید در بافت قدیم وفرسوده ویا تاریخی فرهنگی شیراز به دنبال بی توجهی و فرسودگی وویرانی فرهنگی وفیزیکی گشت چرا که این افتضاح اقتصادی فرهنگی را در فرودگاه شیراز نیز می توان یافت. مصاحبه اخیر مدیر کل فرودگااهای فارس با خبرگزاری جمهوری اسلامی منطقه فارس به وضوح عمق مصیبت را حکایت می کند. مصیبتی که هیچ سرمایه گذاری حاضر به حضور ومشارکت درمراسم ترحیم این پروژه عمرانی امنیتی نیست.
حواشی همین فرودگاه قدیمی که عنوان بین المللی بودن در کلانشهر شیرازرا یدک می کشد حتی یک هتل دارای ظرفیت پذیرش گردشگران خارجی ویا روسای جمهور سایر کشورهای جهان ، وجود ندارد.همجواری با منطقه هوایی شیراز که منطقه ای نظامی ودراختیار نیروهای مسلح است باب گردشگری واصل سرمایه گذاری این نقطه را کور نموده است.
ازجمله بزرگترین دستاوردهای دولتی که می توانست عظمت اجرای طرح وبرنامه های مدیران ارشد ملی واستانی را حکایت کند توسعه فرودگاهی در استان پهناوروحاصلخیز فارس بود که البته این چرخ درگل گیر کرده است.بعد سالهای پیروزی انقلاب درایران با وجود کشمکش های دامنه دار سیاسی در داخل و بروز جنگ هشت ساله و استمرار جنگ اقتصاد وتحریم های شدید باید همین انتظار را نیز داشت که دیپلماسی سیاسی مبتنی برتنش با کل جهان از ایران ویرانه ای خواهد ساخت که بازسازی آن شاید به اتفاقات بین نسلی سپرده شود.
حالا اگر کارگاهی درحال تولیدفلان محصول وابسته به مواد اولیه خارجی است، به لطف حکم قضایی است که با ورود قضات ونه اقتصاددانان برجسته ونه دیپلماسی اقتصادی مبتنی برتنش زدایی رونق نسبی گرفته است. این احکام ثانویه نیز قطعا دارای اشکالاتی است که با فرض تعامل با طلبکاران صادر گردیده است وبطور قطع دارای مهلتی تاپایان دولت سیزدهم است وبا خاتمه این دولت وعدم توان دروفای به عهد منقضی خواهد شد.
آنطور که درخبرها آمده طرح توسعه وتجهیزفرودگاه بین المللی شیراز( شهیدآیت الله دستغیب) خصوصا بخش ترمینال بین المللی آن از سال 1393 مطرح ودرسال 1394 عملیاتی گردیده وبه دلیل واهی نبود اعتبارات که درآن زمان 120 میلیارد تومان برآورد شده درهمان سال متوقف می شود. دراین فرصت هشت ساله وبرآورد نرخ تورمی، اعتبارمورد نیاز این عملیات فی الحال به هزارو پانصد میلیارد تومان افزایش پیدا کرده است و دربازدید وزیر راه از این مجموعه دارای قدمت عنوان شده است که برای ادامه واتمام این پروژه نیمه تمام با 55 درصد پیشرفت نیازمند سرمایه گذار داخلی ویا خارجی هستیم.درواقع این بازدید اتلاف وقت وزیر وهمراهان بوده است چراکه وزارتخانه ای که پول ندارد ، کارهای خودرا حواله بخش خصوصی میدهد که اصولا اعتماد واعتقادی به سرمایه گذاری های کلان وزیر ساختی در فارس ندارند.
درواقع دولت همچنان پولی درجیب ندارد تا یک فرودگاه بین المللی ارز آورودرخورشان برای جنوب کشوراحداث کند واین فرودگاه به ستاره درخشان سواحل خلیج فارس وسایر کشورهای مجاور والبته سایر قاره ها تبدیل شود. سیگنالها برای جذب سرمایه گذاران درحالی صادر می شود که درعمل ضریب ریسک را کاهش نمی دهند. غیر چند کارگاه نه چندان بزرگ ومهم که با حکم قضایی از چنگ طلبکاران رهایی موقت یافته اما تحرک بزرگی درحوزه سرمایه گذاری وایجاد اشتغال وکسب درآمدهای ارزی ملاحظه نمی شود.
آنطور که اعلام شده استان فارس هشت فرودگاه درخورتوجه درموقعیت های شگفت انگیزدارد که می توان با کسب درآمدهای آن رونق جدی برای مردم فارس ونیز سایراستانهای غیربرخوردارایجاد کرد. اما ازهشت فرودگاه تنها فرودگاههای شیراز، لار، لامرد وجهرم فعال است ،هرچند وشاید تعداد پروازهای این چهار فرودگاه نیزآنقدر نباشد که چشم سرمایه گذاران را بگیرد.
بررسی ها نشان می دهد فرودگاهی در شهرستان فسا درحال خاک خوردن است. طی یازده دوره افرادی تحت عنوان نماینده از این شهرستان به مجلس شورای اسلامی رفته اند وهیچکدام یک آجر روی آجر فرودگاه شهرستان فسا نگذاشته اند هر چند مدیران کل وقت نیز توجهی به موضوع نداشته ومطالبه گری نکرده اند. استانداران وقت نیز گاهی نامی از توان فرودگاهی فسا به میان نیاورده اند وانگار پرونده این طرح مهم اقتصادی را به بایگانی فرستاده اند.
شهرستان فسا یکی از جمله شهرستانهای مهم وتولید کننده محصولات کشاورزی است که بطورحتم می تواند نقش پررنگی در توسعه صادرات داشته باشد و با ایجاد فرودگاه به بندر خشک تبدیل شود و راسا امر صادرات را از گمرک مستقل خود انجام دهد. در زرقان نیز یک فرودگاه وجود دارد که اگر اراده ای پشت آن بود می توانستند این فرودگاه آموزشی تفریحی را اصلاح وبه یک بستر مناسب برای صنعت گردشگری تبدیل کرد تا حداقل علاقمندان به رشته های هوایی جذب و بهره لازم راببرند. اما همانگونه که صنعت در زرقان رونقی ندارد، فرودگاهش نیز از خاطرمدیران ملی واستانی رفته است.
انگارتاکنون فرودگاه شمالی فارس که همچنان برای نامگذاری آن دچار مشکلات عدیده ای هستند، رخ نشان نداده است. شمال فارس که معدن تولید ثروت برای ایرانیان است و می توان به جرات گفت اگر اراده ای بود ، با همین توان صادرات غیر نفتی را خاتمه وبهشت سرمایه گذاران را احیا می کردیم اما جای تاسف دارد که اراده ای نداریم .
حالا اما حصارهای فیزیکی این فرودگاه در مقاطعی دچار خسارت ودرمقاطعی به دلیل فقدان زمین ، نصب نشده است. برای این فرودگاه شمالی نیز نیازمند سرمایه گذار داخلی وخارجی هستیم و البته با عقل وتجربه این قلم ویا سایر صاحب نظران جوردرنمی آید که این بستر اقتصادی مطمئن وکارسازوجود داشته باشد وداوطلبی نداشته باشد.مگر آنکه هرآنچه درمورد توان فارس شنیده ایم دروغ باشد.
در شهر شیراز که اخیرا نام کلانشهر را یدک می کشد نیز یک فرودگاه وجود دارد که خودمان اسرار داریم برند بین المللی بودن آنرا حفظ کنیم. آنطور که در گزارش ها آمده است این فرودگاه یک فرودگاه احتیاطی وکمکی برای پروازهای بین المللی مورد ارزیابی قرار گرفته است.
از ابتدای دهه 80 مطالعاتی برای توسعه آن انجام شده اما تا دهه 90 هم هیچ اتفاقی نیفتاده است. اسم رمز توقف این پروژه ، نبود اعتبارات دولتی ونبود سرمایه گذار است. این فرودگاه حتی پارکینگ استاندارد هواپیما ندارد ، اما ده شرکت هوایی شامل هفت شرکت خارجی وسه شرکت ایرانی درحال ارایه خدمات درحد متوسط هستند که البته ترمینال موجود این فرودگاه هم پاسخگوی این حجم اندک از جابجایی ها نیست.مرحوم رستم قاسمی وزیر وقت راه وقتی از سفرخارجی وارد فرودگاه تهران شده بودبه صراحت اعلام کرده بود که خجالت می کشم ، انگار از یک شهر بزرگ وارد یک روستا شده ام. واین تفکر وغصه بزرگ آخر اورا به کشتن داد.
درهر صورت آنطور که گفته شده دو سوله که دردوران جنگ برای انتقال مجروحین وپیکرمطهرشهدای دفاع مقدس احداث شده بود حالا به ترمینال تبدیل شده که البته بخش هایی از آن که سابقا بهسازی شده بود نشست کرده وباقی قضایا.
درکل وضعیت جاده ای فارس چندان مطلوب نیست هر چند مدیران اسبق ، سابق وفعلی اسرار دارند که نیم متر به متر درحال آسفالت ریزی و بهسازی ونصب تابلو هستند اما جاده های فارس را با خون می شویند. وضعیت راه آهن نیز تعریفی ندارد. صنعت هوایی نیز دچار انحصار ویا احتضار شده است. در هر صورت برای تهییه بلیط یک سفر مختصر وفوری ویا خانوادگی باید به حالت احتضار بیفتید تا شاید بلیطی تهیه شود.
فرودهای اضطراری پروازهای داخلی شگفت انگیز شده است و بیشتر از این بابت که خلبانان شجاع ایرانی چگونه این هواپیماهای دیزلی را به پرواز درمی آورند ومی نشانند؟در خطوط ریلی نیز گاها شاهد اتفاقات پر آسیبی هستیم وآنقدر آسیب در بخش حمل ونقل برون شهری داریم که وزیر سابق جناب رستم قاسمی نیز از فرط غصه جان به جان آفرین تسلیم نمودند.
حالا بایددید چه خواهد شد و سفرهای ریاست جمهوری به مقصد استان فارس چه دستاوردهایی ممکن است داشته باشد. آیا درانتهای مانورهای عمرانی واعتباری ، باید اختلاسگران را جمع کنیم ویا آبادگران را ارج نهیم ؟ امید وارم پایان این انتظار احتضار نباشد./// 1500 کلمه
اگر روزی خواستیدپاکتی سفید وبدون آدرس را پست کنید آنرا برای من بفرستید .