عقب نشینی خزر از مرزهای انسانی

فرزاد وثوقی روزنامه نگار

چه کسی باور می کرد دریای خزر با انسان ها قهر کند. چه کسی باور می کرد دریای خزر این نعمت خدادای را تامرز نیستی بکشانیم وپشت میزهای کنفرانس وزرای کشورهای متعهد کنوانسیون حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزردرشهر ژنو سوییس بنشیم و از اجرای بندهای مهم وحیاتی آن بگوییم که شاید 17 سال ازهشدارهای حیاتی آن گذشته است. حالا نجات خزردرگرو اقدام عاجل و هماهنگ هرپنج کشورحاشیه این دریاست.

بطور قطع مجاری واریز آب به این دریا دچار مشکل شده است، چرا که این منطقه جزو پر بارش ترین مناطق چه درایران وچه سایر کشورهای مجاورقرار دارد. در سنوات گذشته تالاب ها بطورمرموزی خشک شدند ویادرحال خشک شدن هستند وحالا نوبت به دریا ها رسیده واین امر نشان میدهد که ما انسانها محافظ خوبی برای محیط زیست نیستیم ویا شاید خودرا مالک آن میدانیم که به هر شکل ممکن با آن رفتارکنیم.

زمین درحال گرم شدن است و یخ های قطبی درحال آب شدن اما باید دید چه عاملی باعث این رخداد تلخ شده است. درخبرها بطور پیوسته ازگرم شدن زمین و تغییرات اقلیمی می گویند اما کسی درمورد علت آن به وضوح با مردم سخن نمی گوید. بطورحتم جنگل ها ،دریا ها وتالاب ها توسط ما انسانها پدیدارنگشته بلکه ما انسانها این مناطق بهشتی را کشف وبشدت درجهت تخریب آن گام برداشتیم .

سالهای سال است که اعتباراتی ملی وبین المللی جهت احیای محیط زیست وحفاظت ازآن اختصاص می یابد اما مسیراین اعتبارات به کجا ختم می شود خدا می داند ویا آن کسانیکه مسوول هزینه کرد آن هستند.

دربحث مهاجرت نیز با رویکردی چند جانبه مواجه شده ایم چرا که غیر از مبحث نخبگان خیلی ازافراد به شمال کشورمهاجرت کردند وخیلی ها به خیال دوراندیشی از ایران رفتند اما وگویا این بحران نابودگر دامنگیر بسیاری مناطق ایران وجهان است که عامل آن سیاست هایی است که آینده را نشانه گرفته است. آینده ای که شاید مرزهای بین المللی را حذف وتجمیع جمعیت باقی مانده قومیت ها را ،با لحاظ منابع محدود وموجود درنظرگرفته باشد.

دریای خزر منبع با ارزشی برای مردمی است که درمجاورت آن زندگی می‌کنند و میراث طبیعی مشترکی است که باید برای نسل‌های فعلی و آتی حفظ شود. کم‌توجهی به کیفیت محیط زیست دریای خزر، اقتصاد و معیشت جوامع حاشیه‌ای، این دریا را به مخاطره می‌اندازد. با حفظ محیط زیست این دریا، مردمان و جوامع ساحل‌نشین ازمنافع گوناگون آن بهره‌مند شده، فعالیت‌های اقتصادی درراستای رسیدن به توسعه پایداررا تقویت کرده و بین توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست دریای خزرتعادل برقرار خواهد شد.

با این وجود درراستای رسیدن به توسعه پایداردرمنطقه همچنان چالش‌های فراوانی پیش روی ما قرار دارد. گرچه تضمین آینده‌ای پایداربرای دریای خزرتا حد قابل قبولی توسط کنوانسیون تهران و پروتکل‌های الحاقی آن پوشش داده شده است اما تدوین برنامه اجرایی زمان‌بندی شده در راستای حسن اجرای کنوانسیون و پروتکل‌های الحاقی آن امری به مراتب ضروری‌تر و فوری‌تر است. از سوی دیگر، برخی مشکلات زیست محیطی جاری دریای خزرنیازمند اقدام عاجل وهماهنگ هرپنج کشورساحلی است.

از جمله موضوعات مهم دراین نقطه جغرافیایی کاهش سطح تراز آب دریای خزراست که علاوه برتأثیرات منفی بر کشتیرانی، بر معیشت مردم ساحل‌نشین نیز مؤثر بوده و اثرات منفی محیط زیستی آن نیز برزندگی آبزیان و پوشش گیاهی منحصر به فرد دریای خزربرکسی پوشیده نیست.

اکنون پس از حدود ۱۷ سال از لازم‌الاجرا شدن کنوانسیون تهران، درمرحله‌ای قرار داریم که رسیدن به اهداف آن درگرو اقدامات جدی است و وجود دبیرخانه ای منسجم و قوی درمنطقه می‌تواند بسترلازم برای این اقدامات را فراهم کند.

اینک نمایندگان سران کشورهای منطقه در ژنو پشت میزهایی نشسته اند که تصمیم گیری برای فردای زندگی را سخت وپروحشت می کند. این درحالی است که غیرازبحران آب برای ادامه حیات خاک وانسان ، انسانهایی هستند که همچنان هم جنگل ها وهم حیات وحش را تهدید می کنندوبه شکاردرمناطق شکارممنوع ویا صید درمناطق صید ممنوع ادامه میدهند.

حفظ محیط زیست به آموزش وپرورش نسلی نیازمند است که قدرت فهم این مهم را داشته باشد که متاسفانه نسل حاضر که مسوولیت پرورش نسل فردا را برعهده دارد از این فهم بی بهره است. بطور وضوح اراده ای برای شکل گیری فردای بهتر وجودندارد چرا که صرف بودجه های نظامی درصدرمهمات زندگی بشرقرارگرفته است وشاید روزی با انفجارهای اتمی این دنیا به عصریخبندان بازگردد. /// انتهای پیام 790 کلمه