بنادر دارایی‌ نامشهود ملی

فرزاد وثوقی روزنامه نگار

سهم اقتصاد ایران از تبادل تجاری از طریق بنادر چه میزان است وآیا دولتمردان ما به این مهم توجه داشته اند؟ یکی از علل توفیق دراجرای تبادل تجاری بین ایران با سایر کشورهای جهان از طریق بنادر فراهم آوردن دیپلماسی اقتصادی است که سالهای سال است در نوشته های خود به آن اشاره داریم اما وگویا آنچنان که باید وشاید به این ظرفیت عظیم اقتصادی تجاری توجهی نمی شود.

با اعمال تحریم های اقتصادی علیه ایران در چهار دهه گذشته این اقتصاد دریابود که ما از آن محروم شده ایم، چرا که ظرفیت های موجود بالفعل نشدند وامکان مناسبی برای تبادل بین تجار ایرانی با تجار سایر کشورهای جهان ایجاد نشد واز همه مهمتر شاید وشاید کیفیت محصولات ایرانی در دوران تحریم با افت قابل توجهی مواجه شده باشد.مناطق مهم اتصال به اقتصاد دریا را می توان در مناطق آزاد دید که گاها این مناطق آزاد مورد بی توجهی تیم های اقتصادی دولت قرار گرفته وبخش خصوصی نتوانسته است دراین مناطق عرض اندام کند.

امروزه مفهوم ارزش افزوده در مباحث اقتصادی بسیار حایز اهمیت است و بنادر به عنوان حلقه‌ای از زنجیره لجستیكی كه باعث ایجاد ارزش افزوده می‌شوند، مطرح هستند. در نظام ارزش افزوده، بنادر از یك سیستم توزیعی انبارگرا كه وظیفه‌اش تخلیه و بارگیری كالاهای انبار شده در محوطه‌های بندر است، تبدیل به یك سیستم توزیعی سفارش ‌گرا می‌شوند.

بالغ بر 90 درصد از تجارت جهانی از طریق حمل و نقل دریایی انجام می شود، زیرا این نوع حمل و نقل دارای مزایای بسیاری همچون قیمت ارزان، انتقال حجم و وزن انبوه كالا، انتقال سریع و بی خطر كالاهاست و این مزایا موجب شده تا حمل و نقل دریایی و راههای آبی از توجه ویژه‌ای برخوردار شوند.به طور میانگین، سالانه حدود 25هزار میلیارد تن بار توسط حمل و نقل دریایی جابجا می‌شود.



حمل و نقل دریایی كالاها نقش كلیدی در تجارت خارجی بویژه تجارت فرا قاره‌ای جهان دارد و بدون وجود حمل و نقل دریایی، واردات و صادرات كالا كه پایه تجارت مدرن جهانی است، امكان پذیر نیست.



بنادر ایران در دریای خزر، دریای عمان و خلیج فارس قادر به جابجایی بیش از 160 میلیون تن بار در افق 10 ساله خواهند بود و خدمات موثری را برای صاحبان كالا و مشتریان فراهم می آورند.

بنادر با نقش تعیین كننده در سازماندهی فضای ملی می توانند مطابق میل بازار و مشتریان و نیز همگام با تكنولوژی روز، مسیر توسعه و بهبود را طی كنند و جایگاه بهینه و بهره ‌ور را نه تنها برای خود، بلكه برای ذینفعان در بازار رقابتی جهانی فراهم آورند.



بنادر كارا و فعال، علاوه بر تنوع در صادرات و خروج از اقتصاد تك محصولی، نقش ارزشمندی در كاهش بهای تمام شده كالاها دارند و با توجه به گستردگی سواحل دریایی كشور،این زیرساخت ها می توانند جریان سرمایه گذاری را به درون فضای ملی هدایت كنند.

بنادر از جمله عوامل تسريع در فرآيند توسعه اقتصاد ملي و منطقه اي و يكي از حلقه‌هاي اصلي حمل و نقل دريايي و مبادي ورود و خروج كالا به شمار مي روند كه در سراسر دنيا، حكم دارايي‌ هاي راهبردي ملي را دارند.

با نگاهی به مسیر كشتیرانی آسیا - اروپا به عنوان مسیر شرق به غرب، می توان دریافت كه بنادر ایران جایگاه شایسته ای در این مسیر جهانی دارند و عبور از خاك ایران در مقایسه با مسیر كانال سوئز كه مسیر بزرگ تجارت میان آسیا و اروپا تلقی می شود، حدود ۵ هزار كیلومتر كوتاه تر است.



راهبردهای عمومی توسعه بنادر ایران، شامل انتخاب قسمتی از بازار برای به دست آوردن نقش رهبری در آن، شناسایی و تقویت نقاط قوت، برطرف كردن نقاط ضعف جهت تقویت مزیت رقابتی و جایگاه در بازار تجارت حمل و نقل دریایی است.بنادر جزو دارایی‌های نامشهود ملی هستند كه با دو عامل عمده بر بهای تمام شده كالاهای داخلی تاثیرگذار هستند.



كارشناسان حوزه حمل و نقل معتقدند كه امروزه به دلیل پیچیدگی ‌های تجارت بین‌المللی و ایجاد سیستم‌های حمل و نقل مبتنی بر مدیریت كارآمد، توزیع كالا و خدمات در محیط رقابتی امروز بسیار حائز اهمیت است.



به گفته كارشناسان، كیفیت كارایی در بنادر با سه عامل سرعت، هزینه و ایمنی سنجیده می‌شود؛ هرچه‌ بندر دارای سرعت بالا، ایمنی بیشتر و هزینه كمتر باشد، علاوه براینكه به عنوان یك سیستم كارا و با كیفیت نقش توزیع كالا را برعهده می‌گیرد، یك مزیت رقابتی بسیار حائز اهمیت برای تولید كنندگان و صادركنندگان نیز محسوب می شود.

امروزه مفهوم ارزش افزوده در مباحث اقتصادی بسیار حایز اهمیت است و بنادر به عنوان حلقه‌ای از زنجیره لجستیكی كه باعث ایجاد ارزش افزوده می‌شوند، مطرح هستند. در نظام ارزش افزوده، بنادر از یك سیستم توزیعی انبارگرا كه وظیفه‌اش تخلیه و بارگیری كالاهای انبار شده در محوطه‌های بندر است، تبدیل به یك سیستم توزیعی سفارش ‌گرا می‌شوند.



در سیستم توزیعی سفارش‌گرا، هدف بهینه‌سازی فعالیت‌هایی است كه تحویل كالا از طریق یك زنجیره حمل و نقل به زنجیره دیگری را تضمین می‌كند و به منظور بهینه‌سازی كل سیستم، رویكرد تداركاتی مشخص می‌كند كه چه موقع و كجا و چگونه باید اقدامات لازم صورت پذیرد. این رویكرد به معنای تعیین دقیق محل، زمان و شیوه استفاده از هر یك از روش‌های حمل و نقل است. باوجود تمام این اطلاعات ودانسته ها اما همچنان در انتظار رونق اقتصادی از تمامی وجوه سرمایه گذاری وراههای صادراتی هستیم وامید داریم این راهها بزودی به مسیر اصلی رونق اقتصادی خود باز گردند. /// انتهای پیام 880 کلمه