آب در 2050

فرزادوثوقی روزنامه نگار

هشدارها برای تجدید نظردرمصارف آب چندان جدی بنظر نمی آید.سازمان های مربوطه بصورت جدی وشفاف در مورد بحران وتنش های آبی با مردم وخصوصا کشاورزان سخن نمی گویند وانگار تعارفی در کاراست.

موضوع عدم کشت در داخل کشورتاحدودی امنیتی بنظر می رسد که به همان تعارفات نزدیک است. درتمامی سالهای گذشته با کشاورزان صریح وبی پرده سخن گفته نشده است.برنامه ریزی دراین رابطه نیازمند پیش بینی است که در کشورمان کمتر اتفاق می افتد واهل سیاست کمتر در حوزه پیش بینی وپیشگیری ورود می کنند.

تاسف انگیز است که سیاست در کشورهای درحال توسعه ویا کمتر توسعه یافته که قبلا بنام کشورهای عقب نگهداشته شده معروف بودنددر تمامی امور پیش دستی دارد. گاهی وشاید بنام مصلحت ممانعت از برخی کارها بنظر نرسد که در مورد مصرف آب می توان اشاره کاملی برآن داشت.

ما درمورد صرفه جویی در مصرف آب هیچ اقدام جدی نداشته ایم.در فصول گرم سال که شاید دو ماه یا سه ماه باشد عموما شاهد قطعی آب ویا جیره بندی آن در مناطق مختلف کشور وشهرها وروستا ها هستیم.

یکی از بحران های پیش رو تمرکز جمعیت است که عملا برنامه ها به سمت تمرکز زدایی درحال حرکت است. دولت ها تمرکز زدایی در شهرهای بزرگ وکوچک را بنام مهاجرت معکوس مورد اشاره قرار میدهند ، اما باید دید مهاجرت معکوس در چه شرایطی اتفاق خواهد افتاد واین پرسش که چرا مهاجرت از روستاهای مولد به شهرهای غیرمولد اتفاق افتاده است؟

مهاجرت زمانی آغاز شد که زندگی در روستاهای مولد پایان یافت.درواقع روستاییان مولد به این نتیجه قطعی رسیدند که آبی برای خاک وخاکی برای کشت وجود ندارد.با نبود این دو عنصر اصلی ، مرگ اشتغال وتامین معیشت اتفاق افتادو مردم روستایی چاره ای جز رها سازی زادگاه نداشتند.

درگذشته های دور حتی آب انبارها به داد مردم میرسید ویا قنات ها با حفظ حرمت برداشت ، امور روستاییان را می گذراند، اما اینک با گسترده شدند وبرخورداری از امکانات برداشت آب برای کشاورزی ، منابع آبی در اعماق زمین به کلی از بین رفته است. چاههای آبی برداشت هر روز عمیق تر ودسترسی به آب های ژرف که منطقه ممنوعه برداشت است در حال اتفاق است.

وقتی خاک توان خودرا در جذب آب از دست بدهد، باران های شدید به سیلاب تبدیل می شوند وما هیچ برنامه ای برای هدایت سیلاب ها ، حداقل به منابع زیرزمینی کشور نداریم. سالیانه حجم سیلاب های مخرب افزایش می یابد و نظاره گری ما نیز بیشتر می شود.

دراین بحران باید عالمانه اندیشه کرد. حتی از بودجه های غیر ضرور در سایر بخش ها صرف نظر کرد و برای ادامه زندگی باید به سمت راهکارهای نگهداشت آب پیش رفت. اگر ما درایران از پنجاه سال پیش برنامه محور بودیم وبرای نگهداشت وحفظ آب تلاش کرده بودیم با این بحران های شدید امروزی روبرو نمی شدیم هر چند تذکر برمبنای محدودیت های آبی در همان پنج دهه گذشته مطرح اما ماجرا جویی های سیاسی مانع پرداختن به اولویت های معیشتی وحیاتی گردید.

تالاب های بسیاری در کشورخشک شد، حتی زاینده رود در استان اصفهان نیز سالهاست طعم خشکی را چشیده است. زاینده رودی که مظهر آبادانی وطراوت یک استان واستانهای همجوار بود.

درر گزارش بانک جهانی اشاره شده است که آب یکی از حیاتی‌ترین عناصر لازم برای تولید محصولات کشاورزی است و به طور طبیعی نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی جهان ایفا می‌کند، چرا که چیزی حدود ۲۰ درصد از کل زمین‌های زیر کشت جهان، آبی هستند و بیش از ۴۰ درصد از کل مواد غذایی تولید شده در سراسر جهان از این طریق تأمین می‌شود.

نقش موثر آب در بخش کشاورزی از یک سو و از سوی دیگر اقبال کشاورزان برای تولید محصول کشاورزی به صورت کشت آبی در حالی است که جهان به واسطه عواملی مانند رشد شدید جمعیت، افزایش شهرنشینی و نیز تغییرات آب و هوایی از این محل در معرض تهدید‌های جدی قرار دارد.

بر اساس آمار و اطلاعات رسمی پیش‌بینی می‌شود که در آینده نزدیک رقابت بر سر حفظ و تأمین آب پایدار در نقاط مختلف جهان افزایش یابد و این موضوع تأثیر ویژه‌ای بر روی تولیدات بخش کشاورزی داشته باشد، چرا که برآورد‌ها نشان می‌دهد تا سال ۲۰۵۰ میلادی جمعیت جهان به بیش از ۱۰ میلیارد نفر خواهد رسید و در چنین شرایطی تأمین نیاز‌های اولیه این حجم از جمعیت به ویژه در حوزه نیاز‌های اولیه مانند غذا به مراتب مشکل خواهد شد.

این وضعیت در حالی است که پیش‌بینی می‌شود به واسطه نوآوری‌های جدید، تولید غذا‌های پیچیده‌تر و نیز افزایش درآمد در کشورهای درحال توسعه میزان تولیدات کشاورزی تا سال ۲۰۵۰ تا ۷۰ درصد افزایش یاید که این موضوع نیز به نوعی بیانگر افزایش نیاز به منابع آبی بیشتر است.

حال برآورد می‌شود تقاضای مصرف آب نه فقط در بخش کشاورزی بلکه در همه بخش‌های دیگر که نیازمند به تخصیص آب هستند، دست کم ۲۵ تا ۴۰ درصد به ویژه در مناطقی از جهان که دارای تنش آبی هستند افزایش یابد و به واسطه اینکه هم اکنون بخش زیادی از آب شیرین ،به طور متوسط جهانی ۷۰ درصد، درکشاورزی مصرف می‌شود، پیش بینی می‌شود تخصیص مجدد آب به بخش‌های دیگر مانند صنعت و شرب صورت بگیرد./// انتهای پیام 850 کلمه