زمین تشنه است وخاک غمگین

فرزادوثوقی روزنامه نگار

این روزها زمین تشنه است وخاک غمگین. این روزها خبرهای نگران کننده ای از وضعیت آب وخاک کشورمان دریافت می کنیم . آب خروشان شده وعصیانگرچون سیلاب در حرکت است وبا شتاب از دسترس خارج می شود و زمین قدرت جذب ندارد و خاک را در تشنگی نگه می دارد.

خاک که تشنه شودقهرمی کند وازکشاورزان که درخط مقدم تولید درانتظاربه ثمرنشستن فعالیت های خود هستند فاصله می گیرد. آنچه مسلم است کشاورزان نمی توانند از کشت دست بکشند وبا نگاهی به آسمان در انتظارلحظه بارش وبه پیوست آن زمان برداشت خواهند نشست. الیی ، امید کشاورزان را ناامید مکن چرا که انسانها در حکمرانی خود با بی خردی و عدم بهره گیری از دانش روز و ممانعت از سنت ها وتجارب کشاورزان در حال صدمه به امنیت غذایی دراین سرزمین هستند. باید پذیرفت درسرزمین سوخته ، سکنایی باقی نخواهد ماند.

تجربه نشان می دهد که درکشورهای حاشیه خلیج فارس با تدابیراندیشیده شده ، در سرزمینی داغ وبی آب وعلف اما بهترین امکانات برای فعالیت های تولیدی و انتقال آب درجریان است. هر چند آنان در انتقال آب می کوشند اما مدیران ما در نگهداشت آب کارنامه موفقی ندارندو همچنان از کنار سیلاب های خروشان علی رغم تشنگی خاک می گذرند وبحران های جاری را به فرصت های باقی تبدیل نمی کنند.

با نگاهی به پژوهش های صورت گرفته ونقطه نظرات متخصصین امرسیل و خشکسالی دو روی یک سکه اند که بصورت متوالی و بعضا" حتی بصورت توامان، مناطق مختلف کشور ما را متاثر می سازند و در ابعاد گسترده حیات اقتصادی و اجتماعی مناطق و زندگی مردم را تحت تاثیر قرار می دهد. به اعتقاد آنان، آبخوانداری یکی از اولویت های اصلی کشور در مدیریت بارش، ارتقای بهره وری نزولات آسمانی، پیشگیری از تشدید سیل و خسارات آن، بهره گیری از فرصت سیلاب و پایداری آب محسوب می گردد که در صورت توسعه در کشور قادر است سالانه بیش از ۴۰ میلیارد مترمکعب آب در دل زمین ذخیره نماید.

اجرای طرح های آبخوانداری و آبخیزداری، کنترل اضافه برداشت از آب های زیرزمینی، افزایش بهره وری آب، توسعه آب اندوز، افزایش آگاهی های عمومی و مشارکت بهره برداران از جمله راهکارهای نجات آب در کشور به شمار می روند که بصورت مکمل هم در صورت توجه به آنها می توان به آینده کشور امیدوار ماند.

لذا تا فرصت محدود باقی است، باید اقدام کرد. تصویب طرح های آبخوانداری و پخش سیلاب بر عرصه آبخوان های کشور و سرمایه گذاری لازم در این حوزه، از جمله اقدامات ضروری برای امروز و فردای کشورعزیزمان است.

ارزیابی ها نشان می دهد، هر هکتار آبخوانداری حداقل ۱۰۰۰ مترمکعب و هر هکتار آبخیزداری ۵۳۰ مترمکعب در سال آب به زمین نفوذ می دهد. از مجموع عرصه های طبیعی نفوذپذیر کشور، ۲۲ میلیون هکتار نهشته کواترنر و ۹ میلیون هکتار آن را مخروط های افکنه تشکیل می دهند که آبرفت های درشت دانه آن از نفوذپذیری بسیار بالا و ظرفیت تغذیه و ذخیره آب قابل ملاحظه ای برخوردار هستند. در این میان ۱۱.۲ میلیون هکتار عرصه های مستعد مشرف به دشت های بحرانی است که ظرفیت و اولویت اجرای طرح آبخوانداری و پخش سیلاب بر عرصه آبخوان های کشور است.

سرزمین تشنه ایران که در سالهای اخیر شاهد گذر حجم عظیم سیلاب بر پهنه خود در مدت کوتاه و تداوم خشکی طولانی مدت پس از آن است، دارای ۶۳ میلیون هکتار اراضی کاملا نفوذ پذیربا آبخوان های خالی درزیرزمین می باشد، بیش از هر چیز دیگر به نفوذ باران و سیلاب به درون زمین نیازمند است.

موضوع مهمی که رسالت ذاتی آبخوانداری است و تقویت ذخیره "آب سبز" در خاک و "آب آبی" در آبخوان چاه ها، چشمه ها و قنوات از نتایج آن می باشد. احیای قنوات خشک شده که بعضا" طی دهه های گذشته بی آب بودند و افزایش آبدهی قنوات در حوزه های تحت پوشش طرح های آبخیزداری و آبخوانداری طی سالهای اخیر از جمله اثربخشی مثبت اینگونه طرح های حیاتی و زیربنایی است. در نهایت کلام باید به این موضوع اندیشید که مسوولان امر حتی در سخت ترین شرایط اقتصادی واعتباری به موضوع آبخیزداری وآبخوانداری توجه جدی نمایند ، موضوعی که بنظر می رسد تاحدودی نگران کننده است. /// انتهای پیام 700 کلمه